Zmarł Zygmunt Bauman – “Profesor z przeszłością”

Zmarł Zygmunt Bauman – “Profesor z przeszłością”

“Profesor z przeszłością” – tak o Zygmuncie Baumanie – wybitnym socjologu, filozofie, a w latach 1945-1953 funkcjonariuszu komunistycznej bezpieki napisał “Guardian”. Naukowiec zmarł w poniedziałek w wieku 91 lat w Leeds.

Zygmunt Bauman, jeden z najwybitniejszych, najczęściej cytowanych na świecie polskich socjologów i filozofów, twórca koncepcji “płynnej nowoczesności” do końca życia zmagał się z bardzo krytycznymi ocenami swojej działalności podczas współpracy ze służbami bezpieczeństwa w latach powojennych.

Urodził się 19 listopada w 1925 r. w Poznaniu w niepraktykującej rodzinie polsko-żydowskiej. Wojnę spędził w Związku Sowieckim. Służył w 4. Dywizji Piechoty im. Jana Kilińskiego, z którą przeszedł szlak bojowy do Berlina, pracując w pionie oświatowo-politycznym. Czynną służbę skończył w stopniu majora.

W latach 1945-53 współpracował z komunistycznym kontrwywiadem: był pracownikiem Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zajmującego się m.in. likwidacją zbrojnego podziemia niepodległościowego, ponadto w latach 1945-1948 r. – jak podają niektórzy historycy – był agentem Informacji Wojskowej. W KBW zajmował się komunistyczną propagandą, był m.in. w zarządzie polityczno-wychowawczym. O swojej pracy po latach opowiadał, że polegała na pisaniu broszur dla żołnierzy, i że była nudna.

IPN w katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa podaje, że Bauman został zwolniony z zawodowej służby wojskowej 16 marca 1953 r. “O jego liberalizmie świadczy fakt, że nie potrafił w konsekwencji zerwać stosunków ze swoją rodziną, a przede wszystkim z rodzicami, którzy razem z nim zamieszkują. Powyższy stan oblicza politycznego i wpływ obcej klasowo i ideologicznie rodziny określił jego całkowitą nieprzydatność do dalszej służby w wojsku” – brzmi uzasadnienie tej decyzji.

Sam Bauman podkreślał, że nigdy nie ukrywał tego, że był socjalistą i zawsze miał lewicowe poglądy. “Jeżeli się przyjrzeć politycznemu spektrum w owym czasie (lata 1944-45), to najlepsze rozwiązania proponowali komuniści. Polityczny program partii (PPR) najbardziej odpowiadał kwestiom, w obliczu których stał kraj. Co do mnie, byłem całkowicie zaangażowany. Komunistyczne idee były dla mnie prostą kontynuacją Oświecenia” – powiedział w 2007 roku w wywiadzie dla “Guardiana”, który rozmowę z Baumanem zatytułował “Profesor z przeszłością”.

W odbudowującej się po wojnie Polsce Zygmunt Bauman studiował w Akademii Nauk Społecznych i Politycznych w Warszawie, następnie na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie został asystentem socjologa marksistowskiego Juliana Hochfelda. W 1968 r. z powodu antysemickiej nagonki związanej z tzw. wydarzeniami marcowymi władze PRL usunęły Baumana z Uniwersytetu Warszawskiego, na którym jako doktor habilitowany kierował Katedrą Socjologii Ogólnej. Bauman opuścił Polskę i po krótkim okresie spędzonym w Izraelu (wykładał tam na uniwersytetach w Tel Awiwie i Hajfie) wyjechał na stałe do Wielkiej Brytanii, gdzie od 1971 r. związał się z uniwersytetem w Leeds, na którym do 1990 r. kierował Katedrą Socjologii.

Po powrocie do Polski w 1992 r. Bauman uczestniczył w życiu publicznym – wydawał książki, pisał eseje. W 2004 r. został rektorem Uniwersytetu Powszechnego im. Jana Józefa Lipskiego w Teremiskach k. Białowieży na Podlasiu.

Wśród najważniejszych prac Baumana jest m.in. wydana w 1989 r. “Nowoczesność i Zagłada”, za którą Bauman otrzymał Europejską Nagrodę Amalfi, a w 1998 r. prestiżową nagrodę im. Theodora W. Adorno. W książce Bauman wskazuje, że Holokaust i systemy totalitarne były wynaturzoną, ale logiczną konsekwencją działania racjonalnych, biurokratycznych mechanizmów sprawowania władzy. Z tego powodu – jak przestrzega autor – totalitaryzm i związane z nim zbrodnie mogą się powtórzyć. Bauman pisze tam m.in., że Holokaust “pojawił się jako rezultat niezwykłego spiętrzenia czynników, z osobna całkiem zwykłych i normalnych, a odpowiedzialność za takie spiętrzenie należy przypisać nowoczesnemu państwu”.

Inne książki Baumana to m.in. “Europa – niedokończona przygoda”, “Płynna nowoczesność”, “Płynne życie”, “Razem osobno”, “Wspólnota. W poszukiwaniu bezpieczeństwa w niepewnym świecie”, “Życie na przemiał”, “Płynny lęk”. Ostatnia książka profesora Baumana ukazała się w 2016 roku. W “Obcym u naszych drzwi” zajął się tematem kryzysu imigracyjnego i paniki, jaki ów kryzys wywołał.

W czerwcu 2013 r. w związku ze współpracą Baumana z organami bezpieczeństwa komunistycznych władz jego wykład na Uniwersytecie Wrocławskim zakłóciło kilkadziesiąt osób związanych z Narodowym Odrodzeniem Polski. Po zajściach profesor zrezygnował z doktoratu honoris causa Dolnośląskiej Szkoły Wyższej we Wrocławiu.

W tym samym roku Bauman, pytany o radykalizację nastrojów społecznych w Polsce, brutalizację życia publicznego i pojawienie się ruchów faszyzujących, podkreślił, że nie jest to problem typowy dla Polski, ale dla całej Europy. Jego zdaniem w dzisiejszym świecie do głosu dochodzą radykalnie prawicowe partie, ponieważ duża cześć społeczeństwa “podliczyła koszty wolności i doszła do wniosku, że przydałoby się więcej bezpieczeństwa”. “Ludzie są gotowi oddać sporą część krwawo wywalczonej wolności na rzecz tego, by świat zrobił się bardziej przejrzysty, pozbawiony niespodziewanych sytuacji. (…) Nie pamiętają co znaczy żyć, kiedy wolności nie ma i są gotowi wolność oddać. Zawiodą się, to jest pewne. Aby to zrozumieć trzeba doświadczyć życia w świecie, gdzie wolności nie ma” – mówił.

W jednym z wywiadów Bauman uznał śmierć za jeden z najważniejszych problemów filozoficznych. Jednocześnie sam wobec niej zachowywał epikurejski dystans. “Nie mogę nawet wyobrazić sobie mojej własnej śmierci. Gdyż za każdym razem, gdy wyobrażam sobie własną śmierć, nie jest to przerażające, nie jest to tragiczne, raczej na odwrót: jest to raczej zabawne. Jestem na przykład świadkiem swojego własnego pogrzebu. Za każdym razem, kiedy wyobrażam sobie świat po mojej śmierci wciąż jestem na nim obecny, bo to ja go sobie wyobrażam. Nie jest to więc doświadczenie mojej własnej śmierci” – powiedział.

“Możesz uprawiać jogging, możesz ćwiczyć w klubie, możesz zmienić swoją dietę, gdyż nowe odkrycia wskazują, że niektóre składniki, które uznawałeś dotąd za bezpieczne i korzystne dla siebie okazały się rakotwórcze lub w inny sposób szkodliwe, więc powinieneś ich unikać. Możesz unikać biernego palenia, możesz unikać aktywnego palenia. Istnieje tyle różnych rzeczy, które mogą zająć twoje myśli po to, żebyś mógł zapomnieć o kwestii najważniejszej. Umrzesz i nikt nie będzie o tobie pamiętał” – powiedział socjolog.

Informację o śmierci Baumana podała w poniedziałek jako pierwsza “Gazeta Wyborcza”.(PAP)

Na zdj. Zygmunt Bauman fot. Toni Albir/EPA

Categories: Świat

Comments

  1. zza kałuży
    zza kałuży 11 January, 2017, 18:03

    Z katalogu CPL:
    *
    Liquid Evil By Bauman, Zygmunt
    Paperback – 2016
    BJ1401.B38 2015
    All copies in use
    *
    Does Ethics Have A Chance in A World of Consumers? By Bauman, Zygmunt
    Book – 2008
    HC79.C6B353 2008
    Available in some locations
    *
    Globalization The Human Consequences By Bauman, Zygmunt
    Book – 1998
    HM73.B28 1998
    Available in some locations
    *
    Postmodernity and Its Discontents By Bauman, Zygmunt
    Book – 1997
    HM73.B295 1997
    Available in some locations
    *
    Hermeneutics and Social Science Approaches to Understanding By Bauman, Zygmunt
    Book – 1992
    BD241.B33 1992
    Available in some locations
    *
    Intimations of Postmodernity By Bauman, Zygmunt
    Book – 1992
    HM73.B29 1991
    Available in some locations
    *
    Thinking Sociologically By Bauman, Zygmunt
    Book – 1990
    HM51.B364 1990
    Available in some locations
    *
    Modernity and the Holocaust By Bauman, Zygmunt
    Book – 1989
    D804.3.B377 1989
    In-library use only in some locations
    *
    Legislators and Interpreters On Modernity, Post-modernity, and Intellectuals By Bauman, Zygmunt
    Book – 1987
    HM213.B37 1987
    Available in some locations
    *
    Socialism The Active Utopia By Bauman, Zygmunt
    Book – 1976
    HX632.B38 1976
    In-library use only in some locations
    *
    O psach, kotach i aniołach
    Book – 2009 | Polish
    POLISH SF412.5.D95 2009
    Available in some locations
    *
    Dziesięć ważnych słów rozmowy o Dekalogu
    Book – 2002 | Polish
    POLISH DK4448.D95 2002
    Available in some locations
    *
    Giving and Taking
    Giving and Taking Antidotes to A Culture of Greed
    Paperback – 2014
    NX180.S6.G533 2014
    All copies in use
    *
    Contemporary Organization Theory
    Book – 2005
    HD31.C6258 2005b
    All copies in use
    *
    Religion, Modernity, and Postmodernity
    Book – 1998
    BL65.C8R454 1998
    Available in some locations
    *
    Zygmunt Bauman Prophet of Postmodernity By Smith, Dennis
    Book – 1999
    HM449.S55 2000
    Available in some locations

    Reply this comment

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*