Wileńskie zapiski…

Republika Užupio

Zarzecze (litewskie Užupis) jest jedną z najstarszych dzielnic Wilna. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z XVI wieku. Uchodzi za jedną z najbardziej urokliwych części miasta, choć była do niedawna niezwykle zaniedbana. Przed wojną zamieszkiwała ją duża społeczność żydowska. W latach 1934-1936 na Zarzeczu mieszkali m.in. Konstanty Ildefons Gałczyński i Natalia Gałczyńska. Na Zarzeczu urodziła się też córka poety Kira Gałczyńska oraz światowej sławy śpiewak operowy Bernard Ładysz.

 

W czasach sowieckich Zarzecze upodobali sobie młodzi artyści, dzięki którym zaniedbane przedmieście stało się jedną z najmodniejszych dzielnic. Później znana była jako ulubione miejsce bohemy artystycznej i ludzi z marginesu społecznego, z których wielu żyło tam w squatach.

 

W 1997 roku Zarzecze i mieszkający tam artyści „anektowali” swoją dzielnicę i obwołali ją republiką – z własną władzą, konstytucją, hymnem, prezydentem, premierem, ambasadorami oraz dniami świątecznymi i tradycjami. Na ścianie jednej z ulic wmurowano nawet tablicę z konstytucją dzielnicy. Jest tam ponadto rzeźba Anioła Zarzeczańskiego symbolizująca wolność i roztaczająca opiekę nad mieszkańcami i gośćmi Zarzecza.

 

Obecnie Republika Zarzecze, nazywana także wileńskim Montmartre, jest intensywnie odnawiana. Stała się też jedną z prestiżowych dzielnic Wilna. Na jej terenie znajduje się wiele urokliwych kafejek oraz wiele niesamowitych plenerów rodem z innej epoki. Posiedzenia zarzeczańskiego „rządu” odbywają się w kawiarni Użupio przy ul. Użupio (Zarzecznej) 2. Republika ma nawet własne „Święto narodowe” przypadające na dzień 1 kwietnia.

 

Konstytucja Republiki Užupio składa się z 41 punktów. Pierwszy z nich stanowi, iż człowiek ma prawo mieszkać nad rzeką, a rzeka – płynąć obok człowieka. Kolejne punkty zarzeczańskiej republiki mówią, iż: człowiek ma prawo umrzeć, ale nie jest to jego obowiązkiem (3 punkt konstytucji); człowiek ma prawo się mylić (pkt 4); człowiek ma prawo kochać (pkt 6); człowiek ma prawo być szczęśliwy (pkt 16); człowiek ma prawo być różnej narodowości (pkt 25); człowiek ma prawo być Osobą (pkt 36), czy wreszcie człowiek ma prawo nie mieć żadnych praw (pkt38).

 

We wschodniej części Republiki znajduje się cmentarz Bernardyński, na którym pochowana jest m.in. matka marszałka Piłsudskiego oraz matka Feliksa Dzierżyńskiego, a który w roku 2010 obchodził jubileusz swego 200-lecia.

 

Tekst i zdjęcia:

Leszek Wątróbski

 

Categories: Reportaże

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*