Kościół św. Wawrzyńca na wolskiej Reducie

Świątynie Warszawy

 

Początki kościoła we wsi Wielka Wola sięgają XIV wieku. Pierwsza wzmianka o jego istnieniu pochodzi z dokumentu antypapieża Jana XXIII z roku 1412. Do XVII wieku kościół św. Wawrzyńca był kościołem filialnym i należał do parafii św. Jana. Samodzielną parafię erygowano tam dopiero w roku 1611.

 

W czasie potopu szwedzkiego w roku 1655 drewniany kościółek spłonął. Odbudowano go ponownie jako świątynię drewnianą bez podstawowych sprzętów kościelnych. Dopiero w roku 1695, z inicjatywy dziekana warszawskiego ks. Mikołaja Popławskiego, rozpoczęto tam budowę świątyni murowanej. Fundusze na ten cel ofiarowała królowa Marysieńka Sobieska. Po śmierci jednak króla Jana III Sobieskiego prace zostały wstrzymane, a budowę ukończona dopiero w roku 1755. Początkowo pracami kierował Joachim D. Jauch – dyrektor królewskiego urzędu budowlanego, a po jego śmierci Johann F. Knöbel. Tak powstał jednonawowy kościół na planie prostokąta z wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Podczas oblężenia Warszawy przez wojska pruskie w roku 1794 kościół zamieniono na bastion obronny, który zastał zniszczony.

 

Świątynia została ponownie zniszczona w roku 1831. Pełniła wówczas rolę słynnej reduty wolskiej. Po upadku powstania, kościół został zamieniony na cerkiew prawosławną pw. Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej – patronki dnia, w którym zdobyto Warszawę. Dla upamiętnienia zwycięskiej bitwy w ściany cerkwi wmurowano 12 rosyjskich luf armatnich z kulami, które tkwią w nich do dnia dzisiejszego. Kilkanaście lat później, w roku 1845, umieszczono tam również 6 tablic z inskrypcjami, upamiętniających uczestników szturmu oraz jego przebieg.

 

Podczas I wojny światowej świątynia została zwrócona kościołowi katolickiemu przez niemieckiego gubernatora. Oficjalne jej przejęcie nastąpiło w 1919, a w roku 1923 erygowano tam parafię pw. św. Wawrzyńca.

 

W roku 1939, w czasie obrony Woli, kościół zbytnio nie ucierpiał. Dopiero w sierpniu 1944 roku, w przykościelnym ogrodzie, Niemcy dokonywali masowych egzekucji oraz podpalili kościół, który odbudowano dopiero po wojnie, ponownie nadając patrona św. Wawrzyńca. Później, po przeniesieniu parafii do nowego kościoła na ul. Redutowej na Woli, kościół nie był użytkowany. Działalność parafii została wznowiona w roku 2005. Dziś parafia św. Wawrzyńca liczy ok. 1 tys. wiernych. Na terenie parafii jest położony Cmentarz Wolski, założony w roku 1882.

 

Na terenie przykościelnym znajduje się pomnik i tablica pamiątkowa poświęcona gen. Józefowi L. Sowińskiemu, który we wrześniu 1831 roku, wraz z garstką żołnierzy, bronił znajdującego się u zbiegu dzisiejszej ulicy Redutowej i Wolskiej szańca numer 56. Generał zginął przebity bagnetami oparty o armatę. Bohaterski opór dowódcy wolskiej reduty wpisał się na trwałe do tradycji walk niepodległościowych i stał się symbolem prawdziwego patriotyzmu.

 

Gen. Sowiński był wychowankiem Szkoły Rycerskiej i uczestnikiem Powstania Kościuszkowskiego w roku 1794. Służył potem w armii Księstwa Warszawskiego. W roku 1812, w czasie kampanii napoleońskiej, stracił nogę w bitwie pod Możajskiem. Pełnił też funkcję dyrektora Arsenału w Warszawie, a od 1820 roku komendanta Szkoły Aplikacyjnej.

 

Tekst i zdjęcia:

Leszek Wątróbski

Categories: Reportaże

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*