Czar starych samochodów – Auto Show w ZNP 20 lipca br.

W USA w ostatnich miesiącach prawdziwą furorę robi “SMART”, samochód małolitrażowy opracowany w Europie przez Mercedesa i firmę Swatch – tę od zegarków. Lista oczekujących sięga już 35,000. Amerykańska wersja Smarta ma pod maską silnik Mitsubishi, niestety, bo silnik Mercedesa jest o wiele lepszy i jeszcze bardziej ekonomiczny.

Zapewne niewielu jednak wie, że w latach 50. firma BMW wyprodukowała maleńkie cacko o nazwie “Isetta”, o niepowtarzalnym, wręcz futurystycznym, opartym o kształt jajka nadwoziu. Pierwsza Isetta posiadająca 2 suwowy silnik, ISO Isetta, zbudowana została w 1953 roku przez włoską firmę ISO pana Renzo Rivolty, która na co dzień produkowała… lodówki i skutery Furetto. W 1954 r. pięć Isett ukończyło słynny włoski wyścig “Mille Miglia”, przejeżdżąjąc trasę z przeciętną prędkością 80 km/godz. Było to duże wydarzenie, które spowodowało żywiołowy rozwój mikrosamochodów.

W tym samym roku ISO Isetta została wystawiona na salonie samochodowym w Paryżu, gdzie zwróciła uwagę Francuzów do tego stopnia, że kupili licencję, nieco zmienili konstrukcję, umieścili własny silnik i uruchomili produkcję pod nazwą VELAM –Isetta (1955-57). Ponadto Isetta była produkowana w Hiszpani w fabryce ISO ESPANIA oraz w zakładach Romi w Sao Paulo w Brazylli (1956-61).

Również niemiecka firma BMW (skazana przez Aliantów na zamknięcie za produkowanie w czasie II wojny silników do nazistowskich samolotów Luftwaffe) kupiła licencję na Isettę i uruchamiając w 1955 roku produkcję mikrosamochodu BMW Isetta z własnym 4 suwowym silnikiem uratowała swoją egzystencję, stając się najbardziej znaną producentką Isetty na świecie. Można śmiało powiedzieć, że dzisiejsze tak popularne wśród Polaków BMW jeżdżą dlatego, że powstała BMW Isetta, której wyprodukowano 262.000 sztuk (europejska wersja z silnikiem 250cm) i około 8500 wersji amerykańskiej z silnikiem 300cm.

BMW Isetta to samochód przeznaczony dla 2 osób, przy otwieraniu pojedyńczych drzwi umieszczonych z przodu odchyla się kolumna kierownicza, co umożliwia zajęcie miejsc, 1-cylindrowy silnik o pojemności 250 lub 300 cm, chłodzony powietrzem, umieszczony jest z tyłu. Napęd przenoszony jest za pomocą obudowanego łańcucha w kąpieli olejowej na tylną oś bez mechanizmu różnicowego, gdyż rozstaw kół tylnych jest mniejszy niż przednich.

Niemcy, dysponując własnymi silnikami motocyklowymi, zdecydowali się zainstalować w Isettcie 4 suwowy silnik R25/3 o pojemności 250 cm i mocy 8 kW, dodatkowo wyposażony w specjalny wentylator. Bawarska fabryka rozpoczęła produkcję Isetty w kwietniu 1955 roku, a popyt był tak wielki, że w pierwsze 6 miesięcy fabrykę opuściło 10.000 egzemplarzy. Zachęcona sukcesem BMW ciągle modernizowała samochodzik a nawet stworzyła wersję luksusową na rynek amerykański. Wersja ta otrzymała większy silnik (300cm, 9.6 kW), większe reflektory i kierunkowskazy oraz masywne chromowe zderzaki.

Na rynek brytyjski, szwedzki i austriacki, po odcięciu lewego tylnego koła – powstała wersja trzykołowa, a to dlatego, że pojazdy trzykołowe nie wymagały samochodowego prawa jazdy i były mniej opodatkowane. Powstała też wersja “Tropic” z otworami wlotu powietrza w przednich drzwiach, wersja “Cabrio” ze składanym płóciennym dachem, a na jej bazie wersja “pick-up”, niezwykle popularna wśród właścicieli piekarni – jako miejski samochód dostawczy.
Isetta spala około 4 litrów paliwa na 100 kilometrów. Samochód był tani i niezawodny, więc na potrzeby poczty niemieckiej produkowano specjalny model z pojedyńczym fotelem i zmienioną tylną szybą, także policja korzystała w mieście ze specjalnej wersji Isetty (bardzo współcześnie poszukiwanej).

BMW Isetta to jeden z ulubionych pojazdów niemieckich kolekcjonerów – relikt okresu cudu gospodarczego, to wspomnienie młodzieńczych, trudnych lat powojennych, gdy była marzeniem milionów spragnionych swojego pojazdu ludzi. Isettą jeżdżono nie tylko za miasto, ale także na wakacje. Nikomu nie przeszkadzały malutkie 12 calowe koła, hałas jednocylindrowego silnika, niewiele miejsca dla 2 osób i bagażnik na zewnątrz. Była możliwość podróżowania w zadaszonym pojeździe z otwieranym dachem (tak naprawdę wymóg bezpieczeństwa – wyjście ewakuacyjne), niewielkie zużycie paliwa (4 litry/100 km) i prędkość maksymalna 85km/godz. Reklamowe prospekty pokazywały Isettę w każdych warunkach (od tropiku po alpejskie górskie serpentyny).

Po drugiej wojnie światowej wiele krajów europejskich dotknął kryzys paliwowy, równocześnie podnoszące się z gruzów gospodarki stymulowały rozwój motoryzacji. W USA królowały olbrzymie “skrzydlaki”, ale w zrujnowanej Europie marzeniem Francuza, Niemca,Włocha czy Polaka był motocykl, skuter lub najwyżej malutki samochodzik. Tak zrodziła się idea zbudowania pojazdu, który byłby: prosty w konstrukcji, tani w sprzedaży i eksploatacji, miał małe rozmiary i dużą zwrotność.

Takie smochodziki powstały w Niemczech, Francji, Włoszech, Anglii i w Polsce, budowane często w zakładach lotniczych (MESSERSCHMITT, HEINKEL, WSK MIELEC), które dla utrzymania egzystencji zmuszone były produkować rzeczy poszukiwane na rynku. Ponieważ zakłady lotnicze posiadały nowoczesny park maszynowy i wykształconych pracowników, to mikrosamochody tam powstałe cechowała bardzo dobra jakość, czego dowodem są liczne egzemplarze jeżdżące do dzisiaj.

Ogólnie małe samochodziki dzieli się na 2 grupy:
1. Mikrosamochody (microcars lub kleinstwagen-rollermobile) powstałe jako rozwinięcie konstrukcji motocyklowych o zewnętrznym wyglądzie samochodu, ilość miejsc: 2, 3 lub 2 dorosłych plus 2 dzieci, masa własna do 400kg, pojemność skokowa silnika do 400cm. Tę grupę reprezentują m.in.: HEINKEL-KABINE, BMW Isetta, MESSERSCHMITT, ZUNDAP-JANUS, MIKRUS.
2. Minisamochody (minicars lub kleinwagen) powstały jako zmniejszona i uproszczona do granic konstrukcja samochodowa, ilość miejsc: 4, masa własna do 800kg, pojemność skokowa silnika od 400-700cm. Tę grupę reprezentują m.in.: GOGGOMOBIL T-400, LOYD LP400, MESSERSCHMITT TIGER, CITROEN 2CV, FIAT 500, NSU-PRINT.
Grzegorz Grdeń

Categories: Reportaże

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*