Schetyna: Jan Karski był świadkiem prawdy o Holokauście

fot.Pawel Supernak/EPA

fot.Pawel Supernak/EPA

Jan Karski był świadkiem prawdy o Holokauście, ale też symbolem nieudanej próby odwrócenia losów historii – powiedział w czwartek wieczorem szef MSZ Grzegorz Schetyna podczas premiery film dokumentalnego „Karski i władcy ludzkości” w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

„+Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat+ – to słyszą Ci, którzy stają się Sprawiedliwymi Wśród Narodów Świata. Takim stał się Jan Karski, ale do końca zastanawiał się, czy udało mu się uratować to jedno życie” – zaznaczył przed premierą dokumentu minister Schetyna.

Podkreślił, że Karski chciał przekazać światu prawdę o Holokauście. „Nie uwierzyli Brytyjczycy, Amerykanie, prezydent Roosevelt, ale (Karski) jest Sprawiedliwym Wśród Narodów Świata, ma ten tytuł i jest symbolem dzisiaj naszej pamięci, naszej historii” – mówił szef MSZ.

Wcześniej Schetyna złożył kwiaty przed pomnikiem Jana Karskiego przy MHŻP POLIN. Podkreślił wówczas, że Karski był osobą, która w bohaterski sposób wolnemu światu mówiła o trwającym Holokauście. „I nie został wysłuchany” – powiedział Schetyna.

Szef MSZ zaznaczył, że Karski dał świadectwo prawdzie, ale jest też symbolem „nieudanej próby odwrócenia losów historii”.

Pytany, czy szef FBI James Comey powinien obejrzeć film o Karskim, minister odpowiedział: „na pewno obejrzy”. Zdaniem Schetyny teraz będzie on szczególnie zainteresowany historią Holokaustu i polskim spojrzeniem na tę historię.

Schetyna zapowiedział, że dokument o Karskim będzie pokazywany w polskich szkołach. Zadeklarował też, że film trafi do polskich placówek za granicą i instytutów kultury.

Na uroczystej premierze filmu był także m.in. marszałek Sejmu Radosław Sikorski oraz rzeczniczka rządu Małgorzata Kidawa-Błońska.

Dokument w reżyserii Sławomira Gruenberga 24 kwietnia trafi do kin. Datę tę wybrano celowo – przypada wtedy 101. rocznica urodzin Jana Karskiego, który przekazał na Zachód informacje o zagładzie Żydów.

Film „Karski i władcy ludzkości”, produkcja polsko-amerykańska, to połączenie archiwalnych materiałów dokumentalnych – w większości nieznanych szerszej publiczności, m.in. wspomnień głównego bohatera z czasów młodości – oraz wypowiedzi znanych osób na temat Karskiego, z sekwencjami animowanymi.

Wśród materiałów archiwalnych, jak mówią producenci filmu (Sławomir Gruenberg, Dariusz Jabłoński, Violetta Kamińska i Izabela Wójcik), znalazły się np. nigdy wcześniej niewykorzystane wywiady przeprowadzone przez E. Thomasa Wooda, współautora książki „Karski – opowieść o emisariuszu”. Widzowie wysłuchają wypowiedzi m.in.: Zbigniewa Brzezińskiego, Władysława Bartoszewskiego oraz oficjalnego biografa Winstona Churchilla Sir. Martina Gilberta.

Jan Karski urodził się 24 kwietnia 1914 r. w Łodzi. Jego właściwe nazwisko to Jan Kozielewski. Dwukrotnie przedostał się do warszawskiego getta, a także do obozu przejściowego w Izbicy, z którego Żydzi byli kierowani do obozów zagłady. Na podstawie jego relacji i dokumentów minister spraw zagranicznych Edward Raczyński przedstawił w grudniu 1942 r. aliantom notę „Masowa eksterminacja Żydów w Polsce okupowanej przez Niemców”.

Wstrząsającą relację naocznego świadka Karski przekazał amerykańskim i brytyjskim politykom oraz dziennikarzom. Spotkał się m.in. z ministrem spraw zagranicznych rządu brytyjskiego Anthony’m Edenem oraz – w 1943 r. – z prezydentem USA Franklinem Delano Rooseveltem i przedstawicielami amerykańskich organizacji żydowskich.

Jego dramatyczne apele o ratunek dla narodu żydowskiego nie przynosiły jednak rezultatów – większość rozmówców nie dowierzała jego doniesieniom lub je ignorowała. Zachodni przywódcy, a nawet niektórzy liderzy organizacji żydowskich w USA, nie dawali wiary wstrząsającym relacjom o Holokauście. Nie wpłynęły one na politykę państw sprzymierzonych w czasie wojny, opierającą się na założeniu, że jedynym sposobem uratowania Żydów jest pokonanie najpierw nazistowskich Niemiec.

Po wojnie Karski zdecydował się pozostać na emigracji w Stanach Zjednoczonych. Otrzymał wiele prestiżowych wyróżnień. Uhonorowano go m.in. tytułem Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. W 1998 r. izraelski Instytut Pamięci Yad Vashem zgłosił jego kandydaturę do Pokojowej Nagrody Nobla.

Karski zmarł 13 lipca 2000 r. w Waszyngtonie. (PAP)

 

Zamieszczone na stronach internetowych portalu www.DziennikZwiazkowy.com materiały sygnowane skrótem „PAP” stanowią element Codziennego Serwisu Informacyjnego PAP, będącego bazą danych, którego producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie. Chronione są one przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez Alliance Printers and Publishers na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione.

Categories: Polska

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*