IPN udostępnił drugą partię dokumentów z domu Kiszczaka (ZDJĘCIA)

fot.Jacek Turczyk/EPA

fot.Jacek Turczyk/EPA

W środę Instytut Pamięci Narodowej udostępnił dziennikarzom i historykom drugą partię materiałów znalezionych w domu gen. Czesława Kiszczaka. To dwadzieścia cztery różne dokumenty, głównie historyczne. Nie ma tam sensacji – mówią dziennikarze.

Materiały te – włączone w poniedziałek do zasobu archiwalnego IPN – udostępniono w czytelni Instytutu w Warszawie. Przegląda je nieco mniej dziennikarzy niż w poniedziałek, gdy udostępniano dwie teczki agenta SB „Bolka” z lat 1970-1976.

Od 1945 r. do 1981 r. Kiszczak służył w wojskowych służbach specjalnych PRL, którymi kierował w latach 70. i na początku 80.; potem był do 1990 r. szefem MSW. Był najbliższym współpracownikiem gen. Wojciecha Jaruzelskiego w stanie wojennym, którego był współautorem (za co został prawomocnie skazany na 2 lata więzienia w zawieszeniu, choć do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrony zmarłego w 2015 r. Kiszczaka – PAP).

W udostępnianych w środę dokumentach są m.in.: fragmenty wspomnień Kiszczaka i jego odręczne notatki na różne tematy. Jest też maszynopis książki dotyczącej Kiszczaka i materiały do jego przygotowywanej biografii.

W tych tekstach Kiszczak mówi m.in. o tym, że w latach 80. były „ogromne naciski na resort, na mnie o aresztowanie księży naruszających prawo”. „Wszystkie załatwiłem odmownie” – dodał b. szef MSW. Wspominał też, że „bardzo ciężko przeżył” zabójstwo ks. Jerzego Popiełuszki w 1984 r. przez trzech oficerów MSW. W kontekście tego mordu padło stwierdzenie o „puczystach”.

Innym dokumentem jest notatka ws. struktury i obsady departamentu IV MSW z 25 października 1984 r. (czyli krótko po zabójstwie księdza przez oficerów departamentu). Mowa w niej, że w departamencie pracuje 180 funkcjonariuszy, w tym 154 – operacyjnych. Jako szef wydziału I, rozpoznającego „antypaństwową działalność wśród duchowieństwa Kościoła rzymskokatolickiego”, wymieniony jest kpt. Grzegorz Piotrowski (jeden z morderców księdza – PAP). Notatka opisuje zadania i obsadę wszystkich dziewięciu wydziałów.

W wywiadzie z Kiszczakiem Jerzy Diatłowicki pyta, czy jako szef MSW wszczął postępowanie wyjaśniające po tym, jak esbecy, w tym Piotrowski, podrzucili w 1983 r. amunicję, środki wybuchowe i ulotki do mieszkania ks. Popiełuszki (była to słynna „prowokacja na Chłodnej”, po której księdza na krótko aresztowano – PAP).

Kiszczak odparł: „Nie, nie jestem samobójcą!”. Dopytywany, czy tej sprawy nie polecił wyjaśnić Jaruzelski, Kiszczak odpowiedział: „Jaruzelski też nie był samobójcą”. „Wasza reakcja sugeruje, że obaj podejrzewaliście, że za aresztowaniem Popiełuszki kryją się siły mocniejsze od was. A takie siły były chyba tylko w Moskwie” – skomentował Diatłowicki.

Kiszczak podkreślał, że aresztowanie księdza „nastąpiło bez zgody i wiedzy kierownictwa MSW”, a on sam „spowodował jego natychmiastowe uwolnienie”.

W innym tekście Kiszczak przypomina pewnej osobie, że „całą dokumentację”, dotyczącą kilku ważnych opozycjonistów z PRL, udostępnił jej gen. Władysław Pożoga, nieżyjący już szef wywiadu i kontrwywiadu MSW.

W zbiorze znajdują się również projekty wystąpień Kiszczaka przed sejmową Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej, która w latach 90. badała odpowiedzialność sprawców stanu wojennego (w latach 90. Sejm odmówił postawienia ich przed Trybunałem Stanu). „Stan wojenny wprowadzono w oparciu o konstytucję” – mówił tam Kiszczak. Kwestionował też, że stan wojenny pochłonął ponad 100 ofiar śmiertelnych.

Są tam też fragmenty wystąpienia Kiszczaka przed warszawskim sądem, oskarżonego o wysłanie szyfrogramu z grudnia 1981 r. ws. zasad użycia broni przez oddziały zwarte MO. Był on podstawą działań MO w kopalni „Wujek”, gdzie w grudniu 1981 r. od strzałów ZOMO zginęło 9 górników. Oskarżony mówił tam, że miał prawo i obowiązek wydać szyfrogram, aby „zapełnić lukę prawną”. Proces ten nie zakończył się do śmierci Kiszczaka, po czym został umorzony.

Oddzielny dokument to 36-stronicowe odręczne wspomnienia Kiszczaka o wydarzeniach grudnia 1970 r. (był on wtedy wiceszefem kontrwywiadu wojskowego).

W zbiorze jest również częściowo wypełniony zeszyt pracy WSW należący do Kiszczaka. Ocenia on w nim swych podwładnych z MSW.

Są także dokumenty o przebiegu służby wojskowej Kiszczaka. „Skromny, bezpośredni, koleżeński” – pisał o nim w 1983 r. gen. Jaruzelski we wniosku o mianowanie go na stopień generała broni. Z kolei w jednym maszynopisów Kiszczaka jest jego wzmianka o Jaruzelskim: „Lubił dziewczyny, ale nie pił ani kieliszka”.

W zbiorze jest też wiele listów kierowanych do Kiszczaka, z różnych lat.

I tak np. w marcu 1982 r. ówczesny premier Izraela Menachem Begin (student UW z lat 30.) dziękuje Kiszczakowi za przesłanie fotografii jego brata – ofiary Niemców. Jednocześnie kieruje on apel do Jaruzelskiego o zniesienie stanu wojennego i restytucję praw obywatelskich oraz o zwolnienie z internowania Lecha Wałęsy, „cierpiącego za niezwyciężoną sprawę – wolność”.

Agnieszka Osiecka w maju 1982 r. „gorąco prosi o dobre spojrzenie na sprawę Adama M. (Michnika, wówczas internowanego – PAP) i na jego postać i literaturę”. Podkreśla, że więzienie może być dla niego „okaleczeniem” i „błaga o uwolnienie go”. W lipcu 1982 r. Osiecka przesłała zaś Kiszczakowi swoje, przegrane dla niego, piosenki – w podzięce za jego pomoc w uzyskaniu paszportu zezwalającego na wyjazd na Zachód.

Za pomoc w sprawach paszportowych dziękują też w 1983 r. pisarz Andrzej Szczypiorski i Władysław Bartoszewski.

Kard. Franciszek Macharski dziękuje w 1983 r. Kiszczakowi za to, co uczynił, by „mogła odbyć się i tak dobrze udać” wyprawa Jana Pawła II w Tatry.

Prymas Polski kard. Józef Glemp w lutym 1984 r. interweniuje u szefa MSW ws. ks. Sylwestra Zycha, skazanego za pomoc w zabójstwie milicjanta w stanie wojennym (kapłan przechowywał broń). Prymas apeluje, by ksiądz „mógł odbywać karę w „jakimś klasztorze” – by uchronić go przed załamaniem psychicznym.

W 1986 r. kard. Glemp dziękuje Kiszczakowi za rzetelną „ochronę świątyń i ściganie przestępców kradnących lub niszczących przedmioty sakralne” – zwłaszcza ws. kradzieży srebra z sarkofagu św. Wojciecha w Gnieźnie. Gdy w 1990 r. Kiszczak odchodził z MSW, kard. Glemp napisał mu, że „z uznaniem patrzył na humanizm i otwartość, z jaką Pan Generał podchodził do rozwiązywania spraw trudnych w określonych uwarunkowaniach”.

W 1985 r. podziękowania za „wysokie odznaczenie” odebrane podczas pobytu w Polsce przesyła Kiszczakowi Guenter Guillaume, słynny agent wywiadu NRD, zdemaskowany w latach 70. jako szpieg z bliskiego otoczenia kanclerza RFN Willy’ego Brandta (po wymianie mieszkał on w NRD). W liście dziękował też za „umożliwienie wymiany doświadczeń z polskimi wywiadowcami”.

Beata Tyszkiewicz w 1985 r. dziękuje Kiszczakowi za pomoc po kradzieżach w jej zabytkowym dworku pod Wyszkowem i zaprasza tam szefa MSW.

Znany opozycyjny ksiądz Kazimierz Jancarz dziękuje w 1988 r. Kiszczakowi za to, że „mogła się odbyć spokojnie” Konferencja Międzynarodowa Praw Człowieka (pierwsza taka niezależna inicjatywa w PRL).

Na koniec zbioru korespondencji jest adnotacja o liście Kiszczaka do Lecha Kaczyńskiego z listopada 2002 r., ale samego listu w zbiorze nie ma.

W udostępnionych aktach są również oceny sytuacji w Polsce z lat 1980-1981 r. Mowa tam o aktywności wywiadu wojsk radzieckich w Polsce oraz wojsk CSRS, których wywiad „prowadzi systematyczne rozpoznanie dróg i przygranicznych rejonów po stronie polskiej”. Wspomniano, że wojska ZSRS w obwodzie kaliningradzkim wprowadziły podwyższoną gotowość bojową. Inna notatka głosi, że „w Polsce jest grupa działaczy politycznych gotowa w przypadku zwlekania przez Kanię – Jaruzelskiego do zwrócenia się o internacjonalistyczną pomoc wojsk UW”.

Są tam również kserokopie znanych zdjęć z czasów Okrągłego Stołu, na których są m.in.: Kiszczak, Jaruzelski, Michnik, ks. Henryk Jankowski, Lech Wałęsa i Bronisław Geremek.

W aktach znajdują się też projekty wystąpień Kiszczaka przed Trybunałem Stanu (który w latach 90. uniewinnił go w sprawie tzw. afery alkoholowej).

Ponadto w zbiorze są kopie dokumentów ws. działań policji z czerwca 1990 r. w Mławie związanych z likwidacją blokady drogi przez protestujących rolników oraz z odblokowaniem gmachu ministerstwa rolnictwa. Z dokumentów wynika, że blokada dróg zakończyła się po negocjacjach bez użycia siły; gmach resortu odblokowano przy użyciu policji, która wyprowadziła okupujących rolników.

Inne ujawnione dokumenty to: życiorys Mirosława Milewskiego z 1953 r. (poprzednika Kiszczaka na funkcji szefa MSW); kopie akt sprawy z 1953 r. Wacława Komara (podejrzanego o szpiegostwo szefa wywiadu wojskowego PRL – załamał się w brutalnym śledztwie); kopia listu Mieczysława Rakowskiego z 1958 r. ws. rezygnacji z funkcji wicenaczelnego „Polityki”; wspomnienia gen. Józefa Kuropieski (oficera wojska II RP i więźnia lat stalinizmu).

16 lutego w domu Marii Kiszczak prokurator IPN zabezpieczył dokumenty, które podlegały przekazaniu do IPN – w sumie było to sześć pakietów. Czynności podjęto w ramach wszczętego w 2015 r. śledztwa ws. ukrycia przez osobę nieuprawnioną dokumentów podlegających przekazaniu IPN. Prawo przewiduje karę od 6 miesięcy do 8 lat więzienia dla tego, kto „będąc w posiadaniu dokumentów podlegających przekazaniu Instytutowi, uchyla się od ich przekazania, utrudnia przekazanie lub je udaremnia”. Wdowa po Kiszczaku zgłosiła się do IPN, oferując sprzedaż dokumentów za 90 tys. zł.

Jako pierwsze IPN udostępnił dokumenty TW „Bolka”, w których jest m.in. odręcznie napisane zobowiązanie do współpracy, podpisane: Lech Wałęsa „Bolek”. Prezes IPN Łukasz Kamiński zapowiedział, że dokumenty będą poddane różnego rodzaju badaniom i weryfikacji, w tym także „ekspertyzom typu grafologicznego”. Według opinii eksperta archiwisty dokumenty „Bolka” są autentyczne.

„Nie może być żadnych materiałów mojego pochodzenia” – zapewnia Wałęsa. Pisał w sieci, że nie współpracował z SB, ale popełnił błąd, dał słowo „sprawcy” i nie może ujawnić prawdy. Wskazał, że jako donosy mogły zostać wykorzystane jego odręczne notatki zarekwirowane podczas rewizji. Ostatnio podał, że esbecy musieli wykazywać, że współpracuje i pisali za niego donosy, by brać na jego konto pieniądze.

Według Kamińskiego kolejne materiały z domu zmarłego w 2015 r. Kiszczaka będą przekazywane sukcesywnie, tak szybko, jak będzie to możliwe. Nie ujawniono na razie, co jeszcze się w nich znajduje.(PAP)

Zdjęcia: Jacek Turczyk/EPA

  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home
  • Institute of National Remembrance publish next files found in general Kiszczak home

 

Zamieszczone na stronach internetowych portalu www.DziennikZwiazkowy.com materiały sygnowane skrótem „PAP” stanowią element Codziennego Serwisu Informacyjnego PAP, będącego bazą danych, którego producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie. Chronione są one przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez Alliance Printers and Publishers na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione.

Categories: Na bieżąco
Tags: ipn, kiszczak, teczki, UB

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*