Francja. Zmarł były prezydent Jacques Chirac

Francja. Zmarł były prezydent Jacques Chirac

Były prezydent Francji Jacques Chirac zmarł w czwartek rano w wieku 86 lat – poinformował agencję AFP jego zięć Frederic Salat-Baroux. Chirac sprawował najwyższy urząd w państwie francuskim przez dwie kadencje, w latach 1995-2007.

„Prezydent Jacques Chirac zmarł dziś rano w otoczeniu najbliższych. Spokojnie” – przekazał Salat-Baroux, mąż córki zmarłego prezydenta, Claude Chirac.

Obie izby francuskiego parlamentu, Zgromadzenie Narodowe i Senat, oddały hołd byłemu prezydentowi i uczciły jego pamięć minutą ciszy.

W związku z kłopotami zdrowotnymi Chirac od kilku lat prawie nie pokazywał się publicznie. W grudniu 2013 roku przeszedł operację nerki.

Pierwsza kadencja Chiraca trwała siedem lat, od 1995-2002, a druga od 2002 do 2007 roku. Chirac dwukrotnie sprawował urząd premiera 1974-1976 i 1986-1988, a w latach 1977-1995 był merem Paryża.

Kiedy Chirac stał na czele państwa Francja przystąpiła do wspólnej europejskiej waluty i zniosła obowiązkową służbę wojskową. Chirac skrócił także kadencję prezydenta z siedmiu do pięciu lat. Był również przeciwny inwazji na Irak pod dowództwem USA w 2003 roku – zwraca uwagę agencja Reutera. (PAP)

Jacques Chirac – premier i prezydent, którego polityka zostawiła cienie 

Były prezydent Francji Jacques Chirac zmarł w czwartek rano w wieku 86 lat. Był dwukrotnie wybrany na prezydenta Republiki Francuskiej i dwa razy mianowany premierem; jego kariera była błyskotliwa, ale polityka pozostawiła głównie cienie.

Jacques Chirac urodził się w Paryżu 29 listopada 1932 r., w inteligenckiej rodzinie pochodzącej z departamentu Correze, w środkowej Francji. Tam po klęsce Francji w wojnie z Niemcami w 1940 r. chodził do szkoły podstawowej, ale w roku 1943 przeniósł się z rodzicami do Wersalu, a maturę uzyskał w 1950 r. w prestiżowym paryskim liceum.

W tym samym roku podpisał inspirowany przez Moskwę apel sztokholmski o przeciwstawienie się groźbie wojny. Po rozpoczęciu studiów w paryskim Instytucie Nauk Politycznych kontynuował flirt z komunistami. Co najmniej raz był na zebraniu partyjnym i sprzedawał na ulicy dziennik Francuskiej Partii Komunistycznej „L’Humanite”.

Po dyplomie dostał się do Krajowej Szkoły Administracji (ENA), kuźni francuskich polityków i wyższych urzędników państwowych. W latach 1956-57, odbywając służbę wojskową, walczył w Algierii w stopniu podporucznika kawalerii. Jednym z żołnierzy jego oddziału był syn polskich emigrantów, o czym Chirac zawsze wspominał w kontaktach z Polakami i w czasie swej prezydenckiej wizyty w Polsce.

Po uzyskaniu dyplomu ENA szybko przeskakiwał szczeble kariery urzędniczej i jako pracownik gabinetu ówczesnego premiera Georges’a Pompidou stał się jednym z najbliższych jego współpracowników.

Karierę polityczną rozpoczął w roku 1965, jako radny z ramienia partii gaullistowskiej w rodzinnej Correze. Tam też został po raz pierwszy deputowanym, wyrywając komunistom tradycyjnie lewicowy okręg wyborczy (1967).

Miesiąc później otrzymał nominację – jako najmłodszy członek rządu – na sekretarza stanu do spraw zatrudnienia. Uczestniczył we wszystkich gabinetach premiera, a potem prezydenta Pompidou. Jego pierwszym pełnym stanowiskiem ministerialnym było objęcie resortu rolnictwa w 1972 r. Od tego czasu stał się ulubieńcem francuskich rolników.

W czasie wyborów prezydenckich po śmierci Pompidou w 1974 r. Chirac wezwał, by głosować na centrystę Valery’ego Giscarda d’Estainga przeciw kandydatowi gaullistów Jacques’owi Chaban-Delmasowi. Ten krok przyniósł mu opinię zdrajcy, ale – wobec zwycięstwa Giscarda – otworzył drzwi do Matignon (siedziba premiera), gdzie pozostawał do 1976 roku.

W roku 1977 został pierwszym po 105 latach nieistnienia tej funkcji merem Paryża. To ważne stanowisko piastował aż do wygranej w wyborach prezydenckich w maju 1995 r. Długi okres rządów w stolicy sprawił, że jego osobę wiąże się z aferami korupcyjnymi, do których w ciągu tych 18 lat doszło w stołecznym ratuszu: fikcyjnym zatrudnianiem członków jego partii, przekupstwami przy zawieraniu kontraktów i nielegalnym finansowaniem partii.

W 2011 r. Chirac został skazany na dwa lata więzienia w zawieszeniu za „defraudację środków publicznych” i „nadużycie zaufania” w sprawie fikcyjnego zatrudnienia 21 swoich partyjnych kolegów oraz członków ich rodzin w paryskim ratuszu w latach 90., gdy był merem stolicy Francji. Chirac z wyrokiem zdecydowanie się nie zgodził, ale nie składał apelacji – jak wyjaśnił – z braku sił.

W 1974 r. mimo sprzeciwu „baronów gaullizmu” stanął na czele partii gaullistowskiej UDR. A latem 1976 r., gdy Francja była w kryzysie, a konflikt z prezydentem przybierał na sile, Chirac zrezygnował ze stanowiska premiera, by powołać do życia nową partię gaullistowską RPR (Zgromadzenie na rzecz Republiki). Na jej czele ruszył w długą drogę, która po dwóch nieudanych startach w wyborach (1981, 1988) doprowadziła go na najwyższe stanowisko w państwie, w 1995 roku.

Po dwóch latach prezydentury, w 1997 roku, rozpisał przedterminowe wybory, w których zwyciężyła lewica i do 2002 r. premierem był socjalista Lionel Jospin. Ta „kohabitacja” spowodowała – w ocenie obserwatorów – niemal całkowity paraliż międzynarodowej polityki Francji.

Wbrew ogólnemu przekonaniu, że jego kariera jest skończona, Chiraca wybrano po raz drugi. W 2002 r. przed wyborami Chirac poprzez referendum skrócił okres pełnienia funkcji prezydenckiej z 7 do 5 lat – jak kadencja parlamentu. W pierwszej turze wyborów na prezydenta jako drugi za Chirakiem uplasował się przywódca skrajnie prawicowego Frontu Narodowego (FN) Jean-Marie Le Pen. W drugiej turze socjaliści i komuniści wezwali do głosowania na kandydata prawicy i Chirac zdobył ponad 82 proc. głosów.

W ostatnich latach urzędowania Chirac bezskutecznie starał się zdezawuować kandydaturę Nicolasa Sarkozy’ego, którego wybór w 2007 r. definitywnie, jak uważają obserwatorzy francuskiego życia politycznego, zakończył erę gaullizmu.

Oceny prezydentury Chiraca są na ogół negatywne. Bardzo niepopularny pod koniec pierwszej i podczas drugiej kadencji, po odejściu ze stanowiska zyskał sympatię, a nawet miłość Francuzów, którzy w przeprowadzonym w 2015 roku sondażu uznali go za „najlepszego prezydenta V Republiki”, „sympatycznego i bliskiego ludziom”.

Jako prezydent Chirac podkreślał tradycyjne związki Francji i Polski. Podczas oficjalnej wizyty w Warszawie i Krakowie we wrześniu 1996 r. wiele razy powtarzał, że „Polska musi znaleźć się w UE przed końcem stulecia”, podczas gdy francuscy dyplomaci robili wszystko, by to przyjęcie opóźnić.

W lutym 2003 r. Chirac, który odegrał w latach 70. kluczową rolę w sprzedaży reaktora jądrowego irackiemu dyktatorowi Saddamowi Husajnowi, zdecydowanie wystąpił przeciw planom wojny w Iraku. Gdy kraje Europy Środkowej i Wschodniej kandydujące do UE (wśród nich Polska) wyraziły solidarność z amerykańskim sojusznikiem, powiedział, że „przegapiły doskonałą okazję, żeby się nie odzywać”.

Chirac zmagał się z problemami zdrowotnymi od 2005 roku, kiedy to doznał udaru mózgu. W związku z kłopotami zdrowotnymi od kilku lat prawie nie udzielał się publicznie.

Z Paryża Ludwik Lewin (PAP)

Na zdjęciu: Jacques Chirac
fot.Caroline Blumberg, Ian Langsdon/EPA/Shutterstock

Categories: Na bieżąco

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*