Grupa Państw Przeciwko Korupcji RE krytykuje reformę sądownictwa w Polsce

Grupa Państw Przeciwko Korupcji RE krytykuje reformę sądownictwa w Polsce

Ustawy reformujące system sądownictwa w Polsce, dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa, Sądu Najwyższego i ustroju sądów powszechnych, nie są zgodne ze standardami Rady Europy z zakresu walki z korupcją – ocenił antykorupcyjny organ tej instytucji.

Rada Europy przekazała PAP 15-stronicowy raport przyjęty na sesji plenarnej Grupy Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) i wyjaśniła, że takie stanowisko opracowano w związku z „nadzwyczajnymi okolicznościami”, za jakie uznano otrzymanie informacji o „poważnych naruszeniach” standardów antykorupcyjnych w polskich ustawach.

Podkreślono jednocześnie, że obecny raport, opublikowany o północy ze środy na czwartek, ma charakter wstępny, a całość oceny zostanie opublikowana w późniejszym terminie w tym roku, po bardziej szczegółowych analizach. Uwzględnią one, jak dodała GRECO, najnowsze poprawki do ustaw, zaprezentowane w ostatnich dniach.

W dokumencie Grupa kładzie nacisk na nadmierne wpływy władzy ustawodawczej na mianowanie członków Krajowej Rady Sądownictwa. Grupa Rady Europy rekomenduje, by co najmniej połowa z członków KRS była wybierana przez środowisko sędziowskie, a nie przez parlament. Obecne rozwiązania, ocenia, są niezgodne z zasadami GRECO i innymi europejskimi standardami.

Ponadto eksperci wyrażają zaniepokojenie sprawą kadencji sędziów Sądu Najwyższego. W raporcie skrytykowano system ich mianowania, będący połączeniem rezultatów obniżenia wieku emerytalnego, co dotyczy dużej części sędziów SN, i uprawnień prezydenta do przedłużenia ich mandatu.

W ocenie ekspertów GRECO pewność kadencji jest niezbędną ochroną przed wywieraniem wpływu na sędziów i system sądownictwa oraz gwarancją ich niezależności.

Dokument głosi: „GRECO zaleca, aby nowe zasady wieku emerytalnego nie były stosowane wobec sędziów Sądu Najwyższego obecnie w nim zasiadających w związku z klauzulą umożliwiającą władzy wykonawczej przedłużenie ich kadencji oraz to, by w przypadku nowych sędziów Sądu Najwyższego możliwe przedłużenie ich kadencji ponad wiek emerytalny wolne było od politycznych wpływów”.

Następnie zarekomendowano, aby procedury mianowania pierwszego prezesa i prezesów izb Sądu Najwyższego oraz długość zajmowania tych funkcji zostały skorygowane w taki sposób, „by zagwarantować, że procedury te szanują niezawisłość sądownictwa i są wolne od zewnętrznych wpływów”.

Kolejny apel zawarty w raporcie dotyczy konieczności wniesienia poprawek do przepisów dotyczących postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów Sądu Najwyższego po to, by wykluczyć wywieranie potencjalnego wpływu władzy ustawodawczej i wykonawczej na takie procedury.

Poza tym w raporcie skrytykowano nadmierne uprawnienia ministra sprawiedliwości wobec sądownictwa w takich kwestiach, jak przyznawanie spraw sądowych.

Grupa Rady Europy konkluduje, że podstawowe zasady sądownictwa zostały naruszone „w tak krytyczny sposób i do takiego stopnia”, że wcześniej wydane przez GRECO opinie dotyczące sądownictwa w Polsce nie są już ważne w kluczowych aspektach.

W ostatnim punkcie Grupa Państw Przeciwko Korupcji zachęca władze Polski do publikacji jej raportu i jego przetłumaczenia.

Antykorupcyjny organ Rady Europy zapowiedział dokonanie nowej oceny w kwestii zapobiegania korupcji na jednym z posiedzeń plenarnych, prawdopodobnie w czerwcu.

W wypowiedzi dla PAP na temat tego raportu przewodniczący GRECO sędzia Marin Mrczela z Chorwacji oświadczył: „Nie ma prawdziwej demokracji bez niezależnego sądownictwa. Ostatnie reformy w Polsce mają negatywny wpływ na niezawisłość sądownictwa i nie odpowiadają naszym standardom”.

„Muszą one zostać zrewidowane i bezzwłocznie poprawione. Będziemy pilnie przyglądać się sytuacji w Polsce i dokonamy ponownej całościowej oceny dotyczącej zapobieganiu korupcji w sądownictwie” – dodał Mrczela.

W ubiegłym tygodniu szef Komisji Europejskiej Jean Claude Juncker powiedział, odnosząc się do zaproponowanych przez PiS zmian dotyczących SN, KRS i TK, że obserwuje inicjatywy podjęte przez część polskiego parlamentu „z najwyższą sympatią”. Pytany, czy może to być przełom w konflikcie polskich władz i KE dotyczącym praworządności, odparł: „Zobaczymy”. Zapowiedział przy tym, że kierowana przez niego instytucja będzie analizować to, co zostanie uchwalone przez polski parlament.

PiS przygotowało projekt dotyczący zmian w ustawach o ustroju sądów powszechnych i o Sądzie Najwyższym oraz projekt nowelizacji przepisów ustaw o organizacji Trybunału Konstytucyjnego i statusie jego sędziów.

Sylwia Wysocka (PAP)

fot.Patrick Seeger/EPA

Categories: Na bieżąco

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*